Viện Nghiên cứu Rau quả kết nối, lan tỏa mô hình sản xuất sen đa giá trị từ tỉnh Hưng Yên đến tỉnh Phú Thọ

Hướng đến mục tiêu thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và liên kết chuỗi giá trị trong lĩnh vực rau, hoa và cây ăn quả đến các địa phương. Ngày 22 tháng 10 năm 2026, Bộ môn Kinh tế Thị trường, Viện Nghiên cứu Rau quả đã cùng HTX Hoa Sen Vân Đài, xã Hồng Minh, tỉnh Hưng Yên kết nối, giới thiệu quá trình hình thành và phát triển mô hình sen đến với cán bộ, người dân xã Sơn Đông, tỉnh Phú Thọ.

Tham gia chuyến tham quan, học hỏi kinh nghiệm, về phía địa phương, nơi có mô hình sen có Ông Trần Minh Tuấn – Bí thư xã Hồng Minh, tỉnh Hưng Yên. Bà Nguyễn Thị Chiến và Ông Đặng Văn Ngoạn - PGĐ HTX Hoa Sen Vân Đài. Phía xã Sơn Đông, tỉnh Phú Thọ có Ông Nguyễn Bá Hiến - Bí thư Đảng ủy xã, cùng các đồng chí lãnh đạo, cán bộ chuyên môn và các hộ dân tham gia.

Trong giai đoạn 2021 – 2025, Viện Nghiên cứu Rau quả đã chọn tạo được 83 giống cây trồng, trong đó có 44 giống hoa, 20 giống cây ăn quả và 19 giống rau, gia vị; Hoàn thiện và ban hành 47 quy trình, 13 TBKT. Viện cũng đã tư vấn, xây dựng và chuyển giao thành công nhiều mô hình cây ăn quả ở các tỉnh Hà Giang, Sơn La, Lạng Sơn, ...; mô hình rau ở Hà Nội, Thanh Hóa, Sơn La và mô hình hoa ở Hưng Yên, Ninh Bình, Đồng Tháp,… Trong số đó, có mô hình trồng sen ở HTX Hoa Sen Vân Đài, xã Hồng Minh tỉnh Hưng Yên. 

Hợp tác xã Hoa Sen Vân Đài được thành lập năm 2021 với 13 thành viên giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực làm nông, với diện tích gần 5ha, bao quanh miếu thờ Công chúa Diệu Dung – Di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh, cánh đồng hoa sen Vân Đài đã mang lại cảm giác bình yên, linh thiêng cho du khách tới tham quan. Để có được kết quả như ngày hôm nay, HTX không những nhận được sự quan tâm của Chính quyền địa phương mà đặc biệt còn có sự tư vấn, đưa giống sen mới, sen quý và chuyển giao TBKT từ Viện Nghiên cứu Rau quả. Những giống sen đó là cung đình trắng, Quan Âm, hồng bách diệp, trắng hồng, sen Nhật trắng đã được trồng tại HTX. Hiện nay, ngoài sản phẩm là hoa sen, HTX còn có các sản phẩm khác từ sen như: bột củ sen, rượu sen, trà sen, lá sen khô,.. Điều thú vị là vào dịp Tết Nguyên Đán, HTX còn có sản phẩm hoa lay ơn được trồng trên diện tích trồng sen trước đó để cung cấp cho thị trường.

Cán bộ Viện Nghiên cứu Rau quả dẫn đoàn tham quan mô hình trồng sen tại HTX Hoa Sen Vân Đài

Các đại biểu tham dự chuyến tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại HTX Hoa Sen Vân Đài

Thông qua chuyến tham quan, các đại biểu đã được giới thiệu về quá trình hình thành và phát triển của HTX, cũng như bài học kinh nghiệm trong xây dựng thành công mô hình sen của HTX Hoa Sen Vân Đài:

Phương châm "3 giữ, 4 đổi" là mô hình phát triển nông nghiệp bền vững, đặt người nông dân làm chủ thể sản xuất để phát huy tối đa nguồn lực địa phương. Về phần "giữ", mô hình cam kết giữ nguyên người nông dân, hiện trạng đất trũng và phong tục, văn hóa truyền thống tại vùng quê. Đối với phần "đổi", phương châm thúc đẩy đổi mới tư duy kinh tế của bà con và đổi mới cơ cấu cây trồng sang các loài thủy sinh giá trị cao như sen. Đồng thời, việc sản xuất cũng được đổi mới công nghệ hiện đại từ khâu chọn giống đến chế biến sâu. Cuối cùng, mô hình tập trung đổi mới quản lý hợp tác xã kiểu mới một cách bài bản, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

Mô hình phát triển này tạo đột phá nhờ sự gắn kết chặt chẽ giữa "4 nhà" (Nhà nước, Nhà nông, Nhà khoa học, Doanh nghiệp) với sự cố vấn chuyên gia để chuẩn hóa quy trình và bảo đảm đầu ra. Nhờ khai thác nông nghiệp đa giá trị từ cảnh quan đến chế biến sâu, mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 1,5 - 2 lần trồng sen thường và gấp 2,5 - 3 lần cấy lúa. Đặc biệt, việc kết hợp không gian canh tác với các di tích lịch sử địa phương đã giúp phát triển du lịch trải nghiệm văn hóa bền vững quanh năm.

Ông Đặng Văn Ngoạn – PGĐ HTX Hoa Sen Vân Đài giới thiệu các sản phẩm từ sen đến các đại biểu tham quan mô hình

Chuyến tham quan và học hỏi thực tế đã giúp đoàn cán bộ, hộ nông dân xã Sơn Đông, tỉnh Phú Thọ đưa ra những định hướng trong việc xây dựng mô hình sen tại địa phương như: lựa chọn địa điểm xây dựng mô hình; lựa chọn các giống sen phù hợp cũng như việc tổ chức sản xuất, tăng cường liên kết giữa Nhà nông – Nhà nước – Nhà khoa học và Doanh nghiệp trong quá trình xây dựng liên kết trong chuỗi giá trị hoa sen trong thời gian tới. Những bài học và cảm hứng thu được từ chuyến đi sẽ là nền tảng vững chắc để tạo động lực cho việc xây dựng mô hình sen trong tương lai gần ở xã Sơn Đông, tỉnh Phú Thọ. Đặc biệt, để việc xây dựng mô hình thành công thì khoa học công nghệ không chỉ tạo ra giống mới, quy trình mới mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao giá trị nông sản, bảo tồn văn hóa và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Lê Như Thịnh, Bộ môn Kinh tế Thị trường